Avrupa Birliği, mobil uygulamalar ve çevrimiçi hizmetlerdeki tartışmalı uygulamaları yönetmek için yeni bir teklif sundu. Digital Fairness Act adı verilen bu düzenleme, uygulamalardaki aldatıcı tasarımları hedef alıyor. Avrupa Komisyonu'nun duyurduğu teklif, çocuklara zarar veren ve insanları daha fazla harcamaya iten uygulamalara odaklanıyor; belirsiz fiyatlandırma, bağımlılık yaratan tasarım özellikleri, çocuklara yönelik reklamlar ve aboneliği iptal etmeyi zorlaştıran "dark pattern" uygulamaları bu kapsamda sayılıyor. Düzenlemenin amacı, işletmelerin tüketicileri sömürmek ya da kuralları çiğnemek üzere tasarlanan yöntemler yerine ürün ve hizmetlerinin kalitesiyle rekabet etmelerini sağlamak.
Yasanın ana hedefleri arasında, kullanıcıları aldatıcı tasarımlar ve gereksiz harcamalara yönlendiren uygulamalara karşı düzenlemeler yer alıyor. Teklif, kültürel ve spor etkinlikleri için net ve şeffaf çevrimiçi fiyatlandırmayı da öngörüyor.
Engadget'e göre AB'den Michael McGrath, "İş yapmayı zorlaştırmıyoruz, haksız yollarla iş yapmayı zorlaştırıyoruz" diyerek yasanın temel ilkesini açıkladı.
Teklifteki başlıca maddeler
Digital Fairness Act kapsamında, uygulamalar artık kullanıcılara zarar verici tasarımları kullanamayacak:
- Abonelik tuzakları düzenleme kapsamına alınacak; iptali zor abonelikler aldatıcı tasarım örnekleri arasında sayılıyor.
- Tüketiciler, aşırı ya da zorlayıcı harcamaya teşvik eden bağımlılık yaratıcı tasarım özelliklerini kapatabilecek.
- Çocuklara yönelik aldatıcı tasarımların yasaklanması öneriliyor.
- Çocuklara yönelik loot box'ların kısıtlanması öneriliyor.
- Çocuklara yönelik yaşa dayalı reklam hedeflemesi kısıtlanacak.
- Influencer pazarlamasında şeffaflık zorunlu hale gelecek. Ücretli reklam içeriği açıkça belirtilmesi gerekecek. İçerik yaratıcılar, ticari bağlantılarını gizleyemeyecek ve sponsorluğu açık biçimde ifşa etmeleri zorunlu olacak.
Cezalar ve merkezi kontrol
Teklife göre yasaya uymayan şirketler, yıllık gelirlerinin yüzde 6'sına kadar para cezasıyla karşılaşacak. AB Komisyonu, yalnızca üye devletler tarafından değil, merkezi bir sistem üzerinden uygulamayı denetleyecek ve tüketicileri ciddi biçimde etkileyen büyük ölçekli ihlalleri doğrudan araştırma yetkisine sahip olacak. Teklif ayrıca üye devletlerle koordinasyonun hızlandırılmasını ve AB dışı şirketlere karşı uygulamanın güçlendirilmesini öngörüyor.
Ayrıca çocuklara yönelik kişiselleştirilmiş fiyatlandırma (aynı ürüne farklı kullanıcılara farklı fiyat gösterilmesi) de kısıtlanacak. Henüz teklif aşamasında olan düzenleme, AB üye devletleri ve Avrupa Parlamentosu tarafından onaylanması ve yasalaştırılması gerekiyor.