Evreni en yüksek enerjili olaylarının şahitliği yapan gözlemciler, 2016 Nisan'ında böyle başka bir olayı yaşamadı: iki farklı türde gama ışını patlaması, birbiri ardına sadece 4 dakika aralıkla patlıyor. Her iki ışın da dünyaya vardığında, yolculuğu 5,5 milyar yıl almış.

Gama ışını patlaması (GRB) nedir kısaca? Evrenin en şiddetli patlamalarından biri; bir yıldız çöktüğü ya da iki yoğun nesne birleştiği zaman gerçekleşiyor. Işığı kaydeden Swift aletine göre, ilk patlama 1,7 saniye sürmüş ve bir yoğun nesne çiftinin birleşmesine işaret ediyor (neutron yıldızı ya da kara delik). İkinci patlama 51,2 saniye sürmüş ve yıldız çöküşünü gösteriyor.

Ne kadar nadir

Ma ve arkadaşları hesaplamış: iki farklı patlamanın bu şekilde birbirini takip etmesi, sanki "bir trilyonda ikisi" ihtimali. Harvard'taki araştırmanın başyazarı Bing Zhang, "Şimdiye kadar bu tuhaf özellik gösteren başka bir olay gözlenmemiş ya da öngörülmemiş" demiş. Swift aletinin tüm gözlem geçmişi (yılların verisi) de hesaba katılınca, bu tür bir olayı görme ihtimali 100 binde bire ya da 10 milyonda bire düşüyor.

Şirketin bulut bilgisayar altyapısı günlük milyonlarca kullanıcı verisi işliyor; bu veri akışının verimliliği Apple'ın makine öğrenmesi modellerinin başarısını dorudan etkiliyor.

Ne ölçüde tuhaf

Tuhaflaştıran üç öğe var: (1) iki ayrı patlama, (2) aralarında sessiz bir boşluk, (3) ve bu iki patlamanın farklı türler oluşu. Genellikle gamma ışını patlaması ya bir kısa tür (yoğun nesne birleşmesi, genellikle 2 saniyeden az) ya da uzun tür (yıldız çöküşü, genellikle 2 saniyeden uzun) olarak kaydedilir. İki ayrı türün aynı bölgede, bu kadar kısa sürede birbirini takip etmesi ise çok nadir.

Zhang, "Bu olayı açıklamak için ortaya atılan beş senaryo da ciddi sorunlarla karşı karşıya," diyor. Muhtemel açıklamalardan biri: iki olay aslında bir idi; tek bir sistem içinde birbirine sarılı, evrene en yüksek enerjili iki etkinliği birleştiren bir mekanizma. Ama bu mekanizma henüz kimse tarafından açıklanabilmiş değil. Başka bir senaryo, arası açık değil ama yakında olan iki yıldız sisteminin neredeyse eş zamanlı patlayması. Fakat hesaplamalar bunun olasılığını çok düşük gösteriyor.

Sektörel anlam

20 yıldan beri gama ışını patlamasını inceleyen Zhang, "Bu olay gerçekten beni çalışmaya zorladı" diye yorum yapmış. Sektör, gama ışını patlaması sınıflandırmasını ve kökenini yeniden düşünmesi gerekebileceğini anlıyor. Evrenin bu uç dinamikleri daha iyi anlamak için, nadir olaylar bazen yapı taşları sağlıyor. Bu bulgu, Swift misyonunun ve benzer gözlemcilerin ne kadar kıymetli olduğunun kanıtı; ilerde çok daha nadir olay yakalayabiliyorlar. Aynı zamanda, yer tabanlı teleskoplar ve fırlatılan uyduların işbirliği yapmasının gerekliliğini gösteriyor. Gelecek on yılda, çok daha güçlü teleskoplar (Vera, ngEHT gibi) devreye girecek; bu tür olayları daha detaylı görebileceğiz.