Elektrikli araçlar şehir yollarında yaygınlaşırken, ağır yapı makineleri elektrikleşmesinin temposu artıyor. Kanadalı Groupe Bellemare, mineral çıkarımı ve inşaat alanında elektrikli ağır ekipmanın gerçek bir şantiyede ne kadar tasarruf sağlayabileceğini ortaya çıkardı: dizel araçların yakıt tasarrafının %87'sini kaldırmayı başardı.
Pilot projede çarpıcı sonuçlar
Groupe Bellemare, 2024'te başlayan ve 2028'e kadar sürecek "Plug-In Fleet Heavy Equipment" adlı üç yıllık pilot projeye katılıyor. Institut du véhicule innovant (IVI) ile işbirliğinde gerçekleştirilen çalışmanın amacı, elektrikli iş makinelerinin işleyen bir şantiyedeki performansını ve ekonomik verimliliğini gerçek koşullarda belgelemek. Türk sektöründe benzer projelerin nadir olması, bu çalışmanın verilerinin uluslararası ölçekte ne denli değerli olduğunu gösteriyor.
Projeye katılan Groupe Bellemare, Çinli LiuGong markasının elektrikli tekerlekli yükleyicilerini ve ekskavatörlerini faaliyetlerinde kullanuyor. Yaklaşık 15 bin saatlik çalışma süresi boyunca elektrikli makinelerin işletme maliyeti 54 bin dolardan az kalmıştır. Aynı üretim döneminde dizel benzeri makineler, 423 bin dolardan fazla yakıt masrafı oluşturmuş olurdu. Bu, dizel yakıtında %87'nin üzerinde bir düşüş demektir.
Enerji kaynağı ve işletme maliyetleri
Bu rakamların bu kadar etkileyici olmasının temelinde Kanada'nın elektrik üretim yapısı yatıyor. Elektrikli makinelerin gücü Hydro-Québec'ten sağlanan, büyük ölçüde hidroelektrik kaynaklı ucuz elektrikle karşılanmıştır. Bu durum, işletme maliyetlerini belirgin şekilde düşürmüştür. Groupe Bellemare'ın operasyon müdürü Jason Lagacé, sonuçları "işletme maliyetleri neredeyse sıfıra indi" sözleriyle özetlemiştir. Şirket, başarılı pilot sonrasında elektrikli filolarını genişletme planını açıklamıştır.
Hydro-Québec'in elektrik fiyatları Kuzey Amerika ortalamasının oldukça altında olması, bu proje için avantaj sağlamıştır. Ancak Electrek'ın analizine göre, benzin fiyatlarının daha yüksek olduğu ve elektrik üretim maliyetinin farklı bölgelerde yer aldığı durumlar bile elektrikli makinelerin ekonomik yapısını değiştirmez. Elektrikli ekipman üreticileri, batarya maliyetlerinin düşmesiyle beraber daha geniş pazarlara erişmeyi hedefliyor.
Taşımacılık ve geniş bağlam
Bu proje, elektrikli ağır araçların pratik kullanımda dizel'e rakip olamayacağı iddialarına somut bir cevap sunmaktadır. Ulaştırma sektöründe, Transport Canada'nın Freightliner eCascadia ile yürüttüğü pilot çalışmada, kamyon başına 160 bin dolar tasarruf belgelenmiştir. Elektrikli makine pazarı, özellikle yüksek saatlik işletme maliyetleri olan inşaat ve madencilik alanlarında hızla büyüyor.
Türkiye'de bu teknoloji henüz inşaat sektöründe yaygın değildir. Ancak yüksek yakıt maliyetleri ve artan enerji giderleri gözlemlendikçe, büyük müteahhitlik şirketleri ve madencilik operatörleri elektrikli ekipman tercihine yönelebilir. Elektrik altyapısının geliştiği bölgelerde, özellikle ağır işlerde çalışan firmaların bu çözümlere ekonomik açıdan yakın bakması beklenir. Groupe Bellemare'ın örneği, doğru şartlarda elektrikli iş makinelerinin kazancın hızlı olabileceğini göstermektedir.
