Avrupa'nın oyun yaş sınıflandırma kurumu PEGI (Pan European Game Information), dijital oyunlardaki loot box (şans kutusu) sistemlerine karşı önemli bir adım attı. Şans kutusu içeren oyunlar, artık minimum 16 yaş sınırıyla etiketleniyor. Bu karara göre, EA Sports FC, EA Sports College Football ve Madden NFL gibi loot box'ı para için satan popüler oyunlar, önceki 3+ yaş sınırından 16+ yaş sınırına yükseltilecek.
Loot box (şans kutusu), oyuncu tarafından gerçek para ödenerek (ya da oyun içi gerçek-para-karşılığı sanal para) açılan ve içinde random öğeler bulunan yapıdır. Futbol oyunlarında, kullanıcı pul harcayarak bir kart paketi açabilir: ünlü bir futbolcu kartı bulması ihtimali %2, bok kovalasına benzer düşük değerli kartlar ihtimali %98. Sistem, çocuklara "hediye açma" heyecanı ve beklenti veriyor ama aslında kumarla aynı psikolojik mekanizmleri içeriyor: belirsizlik, nadir ödüller, tekrar deneme itkisi.
Neden 16+? Bilimsel temel
PEGI, bu kararını çalışan ve uzman görüşlerine dayanarak aldığını söyledi. Loot box sistemleri, çocukların kumar benzeri davranışlar edinmesine neden olabiliyor. Bilgisayar oyunlarındaki rasgele ödülü sistemler, beynin dopamin salgılanma mekanizmalarını tetikliyor—bu dopamin deseni, slot makineleriyle aynı. Hipotetik çalışmalar, 12 yaşındaki bir çocuğun prefrontal korteksi (kararlaştırma merkezi) tam gelişmediğini, dolayısıyla loot box'ın oluşturduğu dürtüyü kontrol edemediğini gösteriyor. 16 yaş, beynin bu bölgesinin daha gelişmiş olduğu yaş.
Oyun pazar ve ekonomik etki
Futbol oyunları, besbol oyunları ve toplanabilir kart oyunları, en çok etkilenecek kategoriler. EA Sports'in FIFA ve Madden serileri, yıllık milyarlar dolar kazanıyor—çoğunlukla loot box satışından. Popüler oyunlar 3+ sınırından 16+ sınırına çıkarsa, 13-15 yaş grubundaki oyuncular yasal olarak bu oyunları satın alamayacak (ebeveynin açık izni olmadan). Bu, pazarın %30-40'ına erişimi kısıtlayabilir.
Avrupa ve dünya pazarı
Fransa ve Belçika gibi ülkelerde zaten loot box'ların kumar olarak kabul edileceğine dair yasal soruştirmalar ve taslaklı yasalar devam ediyordu. Belçika, 2018'de loot box'ları gamble kategorisine koymayı deneyen tek ülkeydi; o zamandan sonra loot box'ları satarak devlet yönetmeliğine karşı oyunları banlama tehdidi Belçika'daki oyun şirketleri tarafından ciddiye alındı. Hollanda da benzer adımları attı.
PEGI'nin bu adımı, Avrupa genelinde—50 milyon oyuncu—oyunlar için katı bir yaş sınırı standardı belirliyor. PEGI'nin kararı, Almanya, İngiltere, Fransa, İtalya, İspanya, Polonya ve diğer pek çok ülkede uygulanacak. ABD henüz benzer yaş sınırlandırması yapmadı; ESRB (Entertainment Software Rating Board) loot box'ları sadece açıklamakla ("In-Game Purchases") yetiniyor—yaş sınırı koymadığı için 7 yaşında bir çocuk da satın alabilir. Türkiye'de PEGI'nin yaş sınırlandırması İngiltere kuralı olarak kabul ediliyor; Türkiye'nin kendi oyun sınıflandırma kurumu bulunmuyor.
