Yapay zekâ endüstrisi, büyük veri merkezlerine karşı artan yerel dirençle karşı karşıya. Bu merkez tasarımlarının toplum üzerindeki etkileri—elektrik tüketimi, su harcaması, mülk değerleri—hakkında tartışmalar kızıştı ve birçok bölgede projelere geçici yasaklar (moratoryum) uygulanmaya başlandı. Şirketler bu krizin çözümüne, şeffaflıkla odaklanmaya başladı. Amazon, veri merkezi müzakerelerinde artık gizlilik anlaşması kullanmayacağını duyururken, bu hamlede bilinmezliğin endişeyi artırdığı, şeffaflığın ise güven oluşturabileceği düşüncesi yatıyor.
Neden NDA kaldırılıyor?
Büyük şirketlerin veri merkezi projeleri, uzun yıllar gizli müzakerelerle ilerlemiş. Bazen projenin veri merkezi olduğu bilinse bile, kimin onu kullanacağı belirsiz kaldı. Amazon'dan önceki örnek Uber: 2010'ların ortasında şirket Orlando yakınlarında gizli vergi teşviki görüşmeleri yaptı. İletişimin gizli tutulması, şirketin başka konularda da daha rahat talep ileri sürmesine yol açtı. Bu durum, basın ve halk için "ne yaptığınızı bilmiyoruz" tarzı eleştirileri kışkırtıyor. Microsoft'un bu adımı atmasının ardından (şirket bu yıl benzer bir karar açıklamıştı) Amazon takip ederek NDA'ları kaldırma kararı aldı. Amazon'un kararı, veri merkezlerinin topluma fayda sağladığını savunan ayrıntılı bir blog yazısının içinde yer aldı.
Moratoryumlar: San Francisco ve New York'un çizdiği sınır
Moratoryum hareketi zaten başlamış durumda. San Francisco yakın zamanda, veri merkezlerine yönelik bir moratoryum onayladı. New York eyaleti ise daha geniş bir adım attı: büyük veri merkezi projeleri için izin verilmesi süreci bir yıl durduruldu. Bu durma süresi, eyaletin çevresel inceleme tamamlanmasına bağlı; inceleme yaklaşık bir yıl alacağı tahmin ediliyor.
Analist Rebecca Bellan, bu moratoryumların kalıcı çözüm olmadığını öne sürüyor. Moratoryumlar bir ila iki yıl sürseler de, veri merkezlerinin iki ila beş yıl sonra devreye girmesi muhtemel. Proje gecikmelerinin asıl nedeninin imar ve finansman olması karşısında, moratoryumlar çoğunlukla "önce daha fazla inceleme yapalım" çerçevesiyle sunuluyor. Anthony Ha ise bunun ileride projelerin onaylanmasını kolaylaştıracağını düşünüyor; moratoryumlar zamanı biterse, siyasi açıdan zaten "yeterince incelemiş" olarak sayılacak.
İletişim sorunu: Endüstri faydaları anlatamıyor
TechCrunch podcast tartışmasında ortaya çıkan temel sorun, yapay zekâ endüstrisinin kendini anlatamamasında yatıyor. Sean O'Kane, veri merkezi destekçilerinin endişeli göründüğünü belirtirken, sektörün en büyük sorununun kötü iletişim olduğunu vurguluyor. Çoğu proje gizli görüşmelerle ilerlediği için, halka bu işletmelerin yararı nasıl sunulacağı bilinmiyor. Uzmanlar, şirketlerin "yapay zekâ kaçınılmazdır, ya katılırsınız ya geride kalırsınız" anlatısından daha somut, yerel toplumun elektrik ve su endişelerini karşılayan argümanlar geliştirmesi gerektiğini düşünüyor. Tesla'nın "sürdürülebilir bolluk" vizyonu, başlatılmasının ardından bir yıl geçmesine rağmen hâlâ net bir tanım bulamamış; hayranlarının bile bu belirsizliği eleştirmesi, iletişim krizinin derinliğini gösteriyor. NDA'ları kaldırmak iyi bir başlangıç adımı, ancak başlı başına muhalefeti ikna etmek için yeterli değildir.
