Google, Project Suncatcher adlı uzay-tabanlı yapay zekâ altyapısının ilk prototipinin yörüngede başarıyla çalıştığını doğruladı. 1 Ekim 2026'da SpaceX Transporter-18 göreviyle Vandenberg Uzay Kuvvetleri Üssü'nden fırlatılan uydu, Kasım 2025'te duyurulan bu ambisiyöz projenin ilk somut fiziksel kanıtını temsil ediyor.
Yapay zekâ hesaplama merkezini uzayda inşa etmek neden?
Project Suncatcher, Google'ın yapay zekâ modellerini güç ve soğutma sıkıntısı olmadan ölçeklendirmek için tasarlanmış bir iddialı proje. Uzaya yerleştirilen güneş enerjisi ile çalışan uydu konstellasyonları, yerdeki veri merkezlerinin enerji tüketimini dramatik şekilde azaltabilir. Uydu prototipi, dört Google TPU (Tensor Processing Unit) çipinden ve Planet Labs ile işbirliği yapılarak inşa edilen bir platformdan oluşuyor.
Google'ın makine öğrenmesi araştırması ekibi, uyduların başarılı yörüngeye yerleşimini ve normal işletme parametrelerine eriştiklerini doğruladı. Prototip, yaklaşık bir yıl süresince çalışmaya devam etmesi bekleniyor. TPU çipleri, ısı sorunlarını yönetmek için Google'ın açık kaynak Gemma yapay zekâ modelinde 15 dakikalık patlamalar halinde çalışacak—yani model hem test edilecek hem de uydu'nun verileri işlenecek.
Radyasyon dayanıklılığı ve iletişim teknolojileri
Uzay ortamı, yerdeki veri merkezlerinden radikal şekilde farklı koşullar sunar. Radyasyon, çip işlemcilerinde hata oranlarını artırabilir. Google, Trillium TPU çiplerini 67 MeV proton ışınlarıyla test etti. Yüksek bant genişliği belleği, yörüngede beklenen beş yıllık radyasyon dozu (750 rad(Si)) karşısında güvenli gözüktü: hata oranları yalnızca 2 kilorad sonrasında gözlenmiş. Bu, çiplerin uzay için uygun olduğunu göstermektedir.
Uyduların kendi aralarındaki iletişim de kritik. Google, 80-uydu konstellasyonunun uyduları arasında serbest uzay optik bağlantılar aracılığıyla iletişim kurmasını hedefliyor; hedef olarak saniyede on terabit (10 Tbps) hızı amaçlanıyor. Laboratuvar testlerinde, şu ana kadar saniyede 800 gigabit'e (0,8 Tbps) ulaşıldı. 650 kilometre irtifada, uyduların aralarında 100-200 metre mesafe bekleniyor.
Uzay veri merkezinin ekonomisi
Bu projenin gerçekçi hale gelmesi için fiyat kritik önem taşıyor. Google, 2030'ların ortasında fırlatma maliyetlerinin kilogram başına 200 dolardan düşebileceğini öngörüyor. Bugünkü fiyatlar kilogram başına 10.000 dolar civarında olduğundan, bu 50 kat düşüş uzay hesaplamayı ekonomik hale getirebilir.
Google, 2027 başında iki ek prototip uydu fırlatmayı planlıyor. Bu uydular, optik bağlantıları test edecek ve yörüngede dağıtılmış makine öğrenmesi işlemlerini doğrulayacak. Başarı, yapay zekâ altyapısının geleceğini yeniden şekillendiren bir mühendislik atılımı olabilir.
