Türkiye, 15 yaşını tamamlamayan çocukların sosyal medya platformlarında hesap açmasını yasaklayan bir yönetmeliği uygulamaya başladı. "Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik" Resmi Gazete'de yayımlanarak 1 Kasım 2026'da resmi olarak yürürlüğe girdi. Yönetmelik, çocukların çevrimiçi ortamda maruz kaldığı riskleri azaltmak amacıyla tasarlanmış.
Yaş doğrulama nasıl yapılacak
Platformlar, yeni hesaplar için kullanıcıların yaşını turkiye.gov.tr adresi ya da resmi e-Devlet uygulaması üzerinden doğrulamak zorundadır. Bu dışında başka hiçbir yöntemle yaş teyidi yapılamayacak; sosyal medya şirketleri kredi kartı, pasaport ya da diğer alternatif yöntemleri kullanamazlar. Mevcut hesaplar için düzenleme süresi 31 Mart 2027'ye kadar verilmiş; bu tarih sonuna kadar tüm hesaplar yaş doğrulama sürecini tamamlamış olmalı. Son tarih geçildikten sonra yaş doğrulaması yapılmayan hesapların hizmete erişimi kısıtlanacak.
15-18 yaş grubunun korumalı deneyimi
15-18 yaş arasındaki kullanıcılar hesap açabilecek ancak düzenli kullanıcılara göre sınırlı hizmet alacaklar. Yönetmeliğin getirdiği kısıtlamalar şunlar:
- Mesajlar yalnızca kullanıcının takip ettiği hesaplardan alınabilecek
- Mesajlarda "görüldü" göstergesi olmayacak (gönderici mesajı okudu mı bilmeyecek)
- Canlı yayın yapılamayacak
- Ekran görüntüsü alınamayacak
- Otomatik hesap önerisi yapılmayacak
- Kişiye özel (algoritmik) reklam gösterilmeyecek
- Rehber eşleştirmesi yapılmayacak (telefon rehberindeki kişileri bulmak imkânsız)
- Platforma yüklenen harcama fonksiyonları kısıtlanacak
Ebeveyn kontrol araçları ve platformun yükümlülükleri
Platformlar, 15-18 yaş grubunun ebeveynlerine denetim ve güvenlik mekanizmaları sunmak zorundadır. Bunlar arasında hesap ayarlarında detaylı kontrol paneli, uygulamaya harcanan para sınırı, günlük kullanım süresi sınırlaması ve konum paylaşımı seçenekleri yer alıyor. Ebeveynler, çocuklarının kimi kişilerle mesajlaştığını, hangi içerikleri tükettiğini izleyebilecek. Platformlar bu araçları kendi sistemlerine entegre etmek ve düzenli olarak güncellemek zorundadır.
Uygulamada karşılaşılabilecek zorluklar
Yönetmelik, platformlara önemli teknik ve yönetim yükleri getiriyor. VPN ve aynı e-Devlet kimliğini kullanarak yaş sınırını atlatma girişimleri ihtimal dahilinde. Platformlar, 15-18 yaş hizmetini sunmak için ekstra sunucu kapasitesi ve yazılım altyapısı gerektiriyor. Ayrıca, "görüldü" göstergesi olmayan mesajlaşma sistemi, kullanıcıları karıştırabilir ve destek istemleri artırabilir. Düzenlenmenin etkinliği, platformların ciddiyetine ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) denetiminin gücüne bağlı.
Türkiye'nin konumu ve küresel trend
Benzer yaş doğrulama düzenlemeleri, İngiltere, Fransa ve Avustralya gibi ülkelerde tartışılıyor. Türkiye'nin yapması, teknoloji ülkelerine yol gösterebilir. Yönetmelik, çocukların çevrimiçi güvenliğini sağlamak amacıyla hazırlanmış. Merkezi e-Devlet altyapısı sayesinde yaş doğrulama gerçekleştirilecek; bu da gizlilik konusunda hukuki sorular ortaya çıkabilir. Mevcut kullanıcılara verilecek 4 aylık geçiş süresi, dinamik unsurlara olanak tanıyor ama uygulamanın başarısı, platformların iyi niyetli işbirliğine bağlı.
