Çip fabrikaları için en ileri üretim ekipmanını üreten Hollanda'nın ASML, yapay zekâ harcamalarının ani artışı nedeniyle talepte karşılaştığı basınçtan söz etti. Global çip üreticileri, yapay zekâ çiplerinin talebinde yaşanan patlama nedeniyle, yeni üretim kapasitesi için acele sipariş veriyor. ASML'nin CEO'su, pazar talebinin şirketin genişleme planlarının sunacağı kapasitenin ötesine geçebileceğini uyardı; bu, endüstride nadir görülür bir durum.
Sipariş Tarihleri 3-5 Yıl İleri Geriledi
Dünya çapındaki çip üreticileri, söz konusu en ileri litografi cihazlarını teslim almak için 2029 ve 2030 yıllarında yapılacak üretim kapasitesi için şimdiden sipariş vermeye başladı. Örneğin, TSMC ve Samsung gibi dünyanın en büyük çip üreticileri, halen 2026-2027 yıllarında çalıştırılacak makine için 2029'da teslim edilmek üzere sözleşmeler imzalıyor. Bu, talepteki aciliyeti ve ASML'nin cihazları teslim etmek için gereken uzun süreyi gösteriyor; bir cihazın tasarımından üretimine kadar 18-24 ay sürebiliyor.
Kapasite Sorunu Devam Edecek Midir?
ASML, tarihsel olarak gördüğü talep seviyeleriyle karşılaştırıldığında, çip ekipmanı piyasası bugün benzeri görülmemiş bir durumda. Şirket, Hollanda'daki ürünün yanı sıra yeni fabrika ve üretim tesisleri inşa etmeyi planlasa da, bu planlanmış genişlemenin bile talep artışını karşılamaya yetmeyebileceği uyarısında bulundu. ASML'nin hali, global silisyum arzının dar boğaz haline geldiğini gösteriyor.
Yapay Zekâ Yatırımları Ana Tetikleyici
Talepte bu ani artış, yapay zekâ modellerinin (ChatGPT, Claude gibi büyük dil modelleri) eğitimi ve çalıştırılması için gereken işlemci gücüne yönelik trilyonlarca dolarlık küresel yatırımlardan kaynaklanıyor. Nvidia, AMD gibi AI çiplerini tasarlayan şirketler kendi ürünleri için daha fazla silisyum talep ediyorken, Intel, Qualcomm ve diğer geleneksel çip üreticileri de AI pazarında yer almaya başladılar. Bu durum, yapay zekâ çiplerinin üretimi için kullanılan en ileri, ince kalıplarını yapmaya gereken ekipmanın talebini önceki seviyelerin katlayan oranda artırdı.
ASML'nin mevcut ve planlanan kapasite yetmezliği, çip üreticileri arasında ekipman için ötekine karşı rekabet etme ortamını yaratıyor. Şirketlerin ekipman erişim sırası konusundaki kaygı, teknoloji sektöründe nadir görülür bir mal kıtlığı durumunu işaret ediyor.
Olayın geri planı: Yapay zekâ modelleri, eğitim süreci boyunca binlerce GPU ve işlemci gerektirir. Bunları üretmek, çok ileri litografi teknolojisine ihtiyaç duyar (7 nm, 5 nm, 3 nm düzeyleri). Sadece TSMC, Samsung ve Intel bu seviyelerde üretim yapabilir, ve bu fabrikalara giren her cihaz ASML'nin. Dolayısıyla, ASML'nin kapasitesi doğrudan dünyanın yapay zekâ yatırım hızını belirliyor. OpenAI, Google DeepMind, Microsoft gibi şirketler ve Çin'deki devlet kuruluşları daha fazla işlemci kapasitesi için mücadele ediyorlar.
Bu durum, yapay zekâ endüstrisinin hızlı büyümesinin sadece yazılım tarafında değil, fiziki üretim altyapısında da ciddi sorunlar yarattığını gösteriyor. Yapay zekâ devleti hayal eden şirketler, silisyum arz zincirinin darına takıldığını fark etmeye başladılar.
