California Davis Üniversitesi'nden virolog Jesse Deere ve immünolog Dennis Hartigan-O'Connor liderliğinde yürütülen araştırma, HIV benzeri bir virüsün (SIV - Simian Immunodeficiency Virus) gizli kaynağını hedef alan deneysel bir antikor geliştirildi. Çalışma Nature Microbiology dergisinde yayımlandı ve HIV tedavisi konusunda yeni bir umut kapısı açtı. Bu, antiretroviral ilaçlarla kontrol sağlanamayan latent viral rezervuara karşı atılan en somut adım.
Maymunlarda 4 yıl boyunca virüs tespit edilmedi
Araştırma, yeni doğmuş 25 rhesus maymununda yapıldı; 20'si SIV'e maruz bırakılarak enfekte edildi. Enfeksiyondan bir hafta sonra antiretroviral tedaviye başlanmış, ardından CCR5/CD3 adlı deneysel antikor enjekte edildi. Bu antikor, HIV'in gizli olarak saklı olduğu hücreleri (CCR5 taşıyan hücreler) hedef alarak T hücreleri tarafından yok edilmesini sağlıyor. Tedavi süreci dikkatli bir şekilde tasarlandı; antikor, antiretroviral ilaçlardan iki gün sonra verildi.
Kontrol grubu farklı bir antikor (CD4-hedefleyen) almıştı; bu grupta 6 hayvanın 6'sında virüs yedi gün içinde geri döndü. Ölüm ya da kalıcı virüs baskılanması yoktu. Ancak CCR5/CD3 antikoru alan grup çok farklı sonuçlar verdi: 4 hayvan 3 aydan fazla virüs göstermedi, 2'de virüs 97 ve 173 gün sonra döndü, 1'de 29 haftalık takip sonuna kadar tespit edilmedi. Çarpıcı olan ise bir maymunun 4 yıl boyunca hiçbir viral RNA sinyali göstermemesi. Bu uzun süreli remisyon, latent HIV rezervuarının bu yeni yöntemle başarılı bir şekilde hedeflenebileceğini gösteriyor.
Remisyon, enfeksiyonun bittiği anlamına gelmez
Araştırmacılar dikkat çekici bir nüansa vurgu yapıyorlar: Remisyon virüsün tamamen yok edildiğini kanıtlamaz. Takip testlerinde 3 hayvanın lenf nodlarından enfektif virüs yeniden izole etme denemesi başarısız oldu. Çok küçük viral RNA sinyalleri saptansa da, bunlar kontaminasyon olabilir. Remisyon, ilaçsız yaşamın mümkün olduğunu gösterse de, virüsün tamamen gittiği mi gitmediği mi belirsiz kalıyor. Bu belirsizlik çalışmanın sınırlaması olarak görülse de, pratikte uzun süreli baskılanma en önemli hedef. Hasta açısından, 4 yıllık virüssüz yaşam, yaşam kalitesinde muazzam bir ilerleme olacaktır.
İnsan deneylerinde henüz test edilmedi, ancak umut var
Bu tedavi yöntemi insanlarda hiç uygulanmamıştır. Araştırmacılar, insanlar için etkinlik ve güvenliği belirlemek üzere klinik araştırmaları tasarlamaya ihtiyaç duyuyor. Fakat araştırmanın temel bulgusu çok önemli: "Yakından tedavi edilebilecek enfekteli bebekler için CCR5 eksprese eden hücreleri konak bağışıklık sistemi kullanarak hedeflemek, HIV tedavisinde şaşırtıcı bir şekilde etkili bir yolu temsil edebilir" diyor araştırmacılar. Bu, enfeksiyondan kısa süre sonra tedaviye başlanabilenlerde özellikle ümit verici; ancak kronik enfeksiyonda (uzun yıllardır enfekte olan kişilerde) nasıl işleyeceği bilinmiyor. Çalışmanın başlangıçta bu yaşta maymunlar seçmesinin nedeni, çoğalma hızının yetişkinlerden farklı olması. Buna rağmen, latent rezervuarlara karşı yeni bir strateji açılması, HIV araştırması camiasında heyecan yaratıyor ve gelecek çalışmalara ışık tutacaktır.
