ABD'nin Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi (NHTSA), otonom araçları tanımlamak için turkuaz renk ışıkların kullanılmasını öngören bir taslak düzenleme yayınladı. Aynı haftalarda Çin de benzer bir yönetmelik paketini duyurdu. Bu standart, otonom araçlar pazarı büyüdüğünde trafik güvenliğini sağlamak ve karmaşayı önlemek için gerekli.
Turkuaz ışıkları neden kullanmak?
Robotaksiler ve otonom araçlar yaygınlaştıkça, acil müdahale görevlileri (polis, itfaiyeci, paramedik) araçların otonom olup olmadığını hızlı bir şekilde ayırt etmeleri gerekiyor. Sürücü koltuğunda kimse olmaması "sürücü kayıp ve kurtarılması gerekiyor" anlamına mı yoksa "araç kendiliğinden güvenli hareket ediyor" anlamına mı geliyor, bunu anlayabilmek kritik hale geliyor. Özellikle kaza, tıbbi acil durum veya suç mahallinde bu fark yaşamla ölüm arasındaki fark olabilir. Turkuaz ışıklar bu soruyu net bir şekilde yanıtlayacak.
NHTSA'nın önerisi neler?
Düzenlemeye göre, ışıklar şu özellikleri karşılamalı:
- Araç otonom olarak çalışırken açılmalı, çalışmıyor olunca kapatılmalı
- Sürücü aktif olarak araç kullanırken asla yanmamalı
- Hepsi aynı anda açılıp kapanmalı (yan yana açılma söz konusu değil)
- Aracın her açısından görülebilir olmalı (ön, yan, arka)
- Yerden en az 15 inç (yaklaşık 38 cm) yükseklikte konumlanmalı
- Yanı sıra başka işaret ışıkları (ön, arka, tehlike) de eklenebilir
Düzenleme henüz zorunlu değil, isteğe bağlı. Ancak LED maliyeti oldukça düşük olduğu için (birkaç yüz dolar), üreticilerin bunu ekleyeceği ve zamanla zorunlu hale geleceği bekleniyor. Kamuya açık yorum süresi regulations.gov'da 30 gün boyunca devam edecek.
Mercedes'in başarısı ve Level 3 sistemi
Mercedes, bu ışıkları ilk olarak DRIVE PILOT Level 3 sistemiyle ortaya koydu. Bu sistem ABD'de ilk gerçek "sürücüsüz" sistem olup, belirli koşullarda sürücüyü sorumluluktan muaf kılıyor (yasal olarak araç sorumlu). Mercedes, California'da iki yıl boyunca sistemi test etti ve turkuaz ışıkların otonom çalışmayı göstermek için etkili olduğunu kanıtladı. Level 3 sistemde sürücü aktif değil ama sistem hızlı tepki gerektirirse sürücüyü uyarıyor; Level 5 ise tamamen otonom.
Küresel uyumlaştırma: Çin'in yaklaşımı
Çin, aynı haftalarda benzer bir yönetmelik paketini yayınladı ve turkuaz rengi önerdi, 2028'de yürürlüğe girmek üzere. Çin'in yönetmeliği de isteğe bağlı nitelikte olup, ülkedeki otonom araçlardaki ışık çeşitliliğine karşı bir standart belirleme amacını taşıyor. ABD ve Çin'in hemen hemen aynı renge karar vermesi, otonom araçlar pazarında küresel bir standardlaşma eğilimini gösteriyor. Bu, üreticilerin farklı bölgeler için farklı ürün geliştirmekten ziyade, bir standart üzerinde çalışmasını kolaylaştıracak.
Nedeni: Pazarın hızlı büyümesi
Robotaksi firmaları (Waymo, Cruise, vb.) ve araç üreticileri önümüzdeki yıllar otonom taşıt filosunu hızla genişletmeyi planlıyor. Eğer şu an standart konulmazsa, kaos yaşanabilir - her ülke veya bölge farklı ışık renklerine giderse, sürücü karmaşası ve trafik sorunları artabilir. Bu nedenle, şu an denetçiler (NHTSA, Çin hükümetleri) proaktif olarak standart belirlemeye çalışıyor.
